„Nie słyszałem o tym programie”. Lekarz alarmuje: niewiedza pacjentów to największa przeszkoda w walce z rakiem jelita grubego

2026-03-06 10:30

Choć kolonoskopia może uratować życie, wielu Polaków omija badania przesiewowe, bo o nich... po prostu nie wie. Dr Jerzy Eszyk z Sosnowca alarmuje: pacjenci często nie słyszą o profilaktyce ani od lekarzy rodzinnych, ani z mediów. Specjaliści przypominają, że wczesne wykrycie zmian pozwala uniknąć operacji i chemioterapii.

Kobieta w pomarańczowym kardiganie i białych spodniach siedząca na sofie, trzymająca się za brzuch, z miną wskazującą na ból. Zdjęcie ilustruje dolegliwości jelitowe, o których piszemy na portalu Poradnik Zdrowie.

i

Autor: Getty Images Kobieta w pomarańczowym kardiganie i białych spodniach siedząca na sofie, trzymająca się za brzuch, z miną wskazującą na ból. Zdjęcie ilustruje dolegliwości jelitowe, o których piszemy na portalu Poradnik Zdrowie.

Marzec miesiącem walki z rakiem

W marcu obchodzony jest miesiąc świadomości raka jelita grubego. Lekarze wykorzystują ten czas, by przypominać o znaczeniu profilaktyki i zachęcać do wykonywania badań kolonoskopowych. Jak powiedział PAP dr Jerzy Eszyk, kierownik Pracowni Endoskopii Przewodu Pokarmowego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. św. Barbary w Sosnowcu, mimo funkcjonowania w Polsce programu profilaktycznych badań kolonoskopowych, zgłaszalność pacjentów wciąż jest niewystarczająca. – Nigdy za dużo zachęcania pacjentów do profilaktycznego badania jelita grubego...

Kto powinien się zbadać?

Program obejmuje przede wszystkim osoby od 50. roku życia, które nie mają rodzinnego obciążenia rakiem jelita grubego. W przypadku osób z grupy podwyższonego ryzyka badania mogą być zalecane wcześniej. Celem kolonoskopii jest wykrywanie niewielkich zmian w jelicie, takich jak polipy, które mogą przekształcić się w nowotwór.

Usunąć polip, by uniknąć chemioterapii

W wielu przypadkach mogą one zostać usunięte już podczas badania. – Chodzi o to, by odnajdywać małe zmiany, które są całkowicie usuwalne w trakcie kolonoskopii. Dzięki temu można uniknąć późniejszych, poważnych konsekwencji choroby, takich jak operacja czy chemioterapia – wyjaśnił dr Eszyk. Specjalista zaznaczył, że w praktyce klinicznej wciąż trafiają się pacjenci, u których nowotwór wykrywany jest w zaawansowanym stadium.

„Nie stresuj się" nie działa w ogóle. Jak radzić sobie ze stresem i co mają do tego nasze jelita - odpowiada psychiatra.

Bariera strachu i brak informacji

Bardzo wielu pacjentów mówi, że nie słyszało o programie badań przesiewowych. Zdarza się, że twierdzą, iż nie informował ich o tym lekarz rodzinny, nie natrafili też na takie informacje w mediach – powiedział. Według niego pokazuje to, że mimo licznych kampanii edukacyjnych świadomość profilaktyki nadal pozostaje niewystarczająca. Lekarz podkreślił, że jedną z przyczyn unikania badań są obawy związane z kolonoskopią. Część pacjentów postrzega ją jako badanie bolesne lub krępujące.

Komfort pacjenta jest priorytetem

– W praktyce pacjenci, którzy decydują się na badanie, zwykle wychodzą zadowoleni. Kolonoskopia wykonywana jest w sposób profesjonalny i w komfortowych warunkach, często w sedacji, pod nadzorem zespołu anestezjologicznego – zaznaczył dr Eszyk. Lekarz podkreślił, że korzyści z profilaktycznej kolonoskopii są znacznie większe niż obawy związane z samym badaniem.

Statystyki, których nie wolno ignorować

Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce. Każdego roku chorobę rozpoznaje się u około 20 tys. osób. Przez długi czas może ona nie powodować wyraźnych objawów, dlatego – jak podkreślają specjaliści – badania przesiewowe pozostają najskuteczniejszą metodą wczesnego wykrywania zmian i zapobiegania rozwojowi choroby.