- Szpitale powiatowe na Śląsku zmagają się z poważnymi problemami finansowymi, rosnącym zadłużeniem i brakiem dialogu z Ministerstwem Zdrowia.
- Sytuacja, która pogarsza się od 2022 roku, zagraża dostępowi pacjentów do leczenia i diagnostyki w regionie.
- Przedstawiciele Związku Szpitali Powiatowych apelują o pilną przebudowę zasad finansowania i funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej, by uniknąć dalszego kryzysu.
Dekada walki o głos i przetrwanie: Szpitale powiatowe obchodzą jubileusz
Związek Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego, skupiający obecnie 30 placówek, obchodzi w tym roku 10-lecie działalności. Zamiast świętowania, jubileusz naznacza alarmujący sygnał o narastających problemach: niedofinansowanie świadczeń, drastycznie rosnące zadłużenie i brak skutecznego dialogu z resortem zdrowia.
Jak podkreślają przedstawiciele organizacji, wyzwania te dotykają całe szpitalnictwo powiatowe w regionie i mają bezpośredni wpływ na dostępność opieki dla pacjentów. Organizacja powstała dekadę temu z inicjatywy tych, którzy chcieli realnie wpływać na kształtowanie ochrony zdrowia w Polsce.
Rozpoczęła działalność z 16 szpitalami, a dziś zrzesza prawie dwukrotnie więcej podmiotów. - Chcieliśmy, żeby szpitale powiatowe zostały zauważone, żeby ich głos był słyszalny w debatach i żeby nie były pomijane w systemie ochrony zdrowia. Przez te 10 lat udało nam się prowadzić dialog, integrować się i wzajemnie wspierać - powiedziała podczas konferencji prasowej prezes związku Marta Nowacka.
Dlaczego szpitale powiatowe są tak ważne dla pacjentów?
Szpitale powiatowe stanowią około jednej trzeciej wszystkich placówek szpitalnych w Polsce. Ich rola jest kluczowa dla lokalnych społeczności, zapewniając podstawową opiekę zdrowotną wielu pacjentom.
Jednak, jak zauważyła prezes Nowacka, ich rozproszenie organizacyjne, wynikające z podległości różnym samorządom, często utrudniało spójne występowanie w sprawach dotyczących ochrony zdrowia. - Szpitale kliniczne czy wojewódzkie są zjednoczone wspólnym organem tworzącym. Szpitale powiatowe mają różnych właścicieli, a czasem na przeszkodzie współpracy stają również kwestie polityczne.
Związek miał być odpowiedzią na ten problem, przede wszystkim po to, żeby zapewnić pacjentom odpowiednią opiekę i dobre leczenie - dodał wiceprezes związku Krzysztof Zaczek. Zaczek zwrócił również uwagę na ogromne obciążenie, jakim dla dyrektorów szpitali są ciągłe zmiany w przepisach. - Rolą dyrektora szpitala nie powinna być przede wszystkim analiza kolejnych zmian w przepisach.
Tymczasem często pierwszą rzeczą, którą robimy po przyjściu do pracy, jest sprawdzanie, czy w nocy nie uchwalono nowych regulacji, do których musimy się dostosować - zaznaczył.
Wzrost zadłużenia i "limitowane leczenie" - systemowy problem, nie tylko zarządzania
Sytuacja finansowa śląskich szpitali powiatowych odzwierciedla ogólnokrajowe trendy. Pogarsza się ona dynamicznie od 2022 roku, a rok 2025 był szczególnie trudny, ponieważ placówki nie otrzymały pełnego finansowania za zrealizowane świadczenia.
W efekcie nawet szpitale, które wcześniej generowały dodatnie wyniki finansowe, odnotowały znaczące straty. - To pokazuje, że nie jest to wyłącznie kwestia sposobu zarządzania konkretną placówką, ale problem systemowy. Leczenie pacjentów w Polsce jest limitowane i nie każdy może otrzymać pomoc na czas ze względu na umowy zawierane z NFZ - oceniła Marta Nowacka.
Jej zdaniem, sprowadzanie problemów finansowych szpitali wyłącznie do złego zarządzania jest błędem i może prowadzić do nieprawdziwych wniosków, takich jak przekonanie, że placówek jest za dużo. Tymczasem rosnące zadłużenie i utrzymujące się kolejki do świadczeń ostatecznie obciążają cały system.
Prezes związku podkreśliła, że rozwiązaniem nie może być stopniowe ograniczanie działalności szpitali, lecz fundamentalna przebudowa zasad funkcjonowania systemu i finansowania świadczeń. - Pacjenci powinni móc korzystać z pieniędzy przeznaczonych na ich leczenie i diagnostykę, a nie na spłatę zobowiązań za ciepło, energię czy żywienie - wyjaśniła.
Brak dialogu z resortem: Czy pacjenci zapłacą za brak reform?
Przedstawiciele Związku Szpitali Powiatowych skarżą się na trudności w nawiązaniu dialogu z Ministerstwem Zdrowia. Brak bezpośrednich rozmów z resortem jest problemem, choć przedstawiciele szpitali zabiegają o spotkanie z kierownictwem Narodowego Funduszu Zdrowia.
Wiceprezes NFZ Jakub Szulc miał zadeklarować takie spotkanie, podczas którego szpitale chciałyby ustalić najpilniejsze działania możliwe do przeprowadzenia w perspektywie najbliższego roku.
Wśród pilnych kwestii są m.in. koszty związane z wdrażaniem nowych rozwiązań dotyczących elektronicznych kolejek i kart diagnostyki i leczenia onkologicznego (DILO), na które - według przedstawicielki związku - placówki nie otrzymują dodatkowych środków. - Nie wierzymy już, że reforma ochrony zdrowia nastąpi przed wyborami.
Chcielibyśmy przynajmniej określić kilka konkretnych punktów, które będziemy mogli zrealizować w ciągu najbliższego roku - podsumowała Marta Nowacka.
NFZ i Ministerstwo Zdrowia widzą rozwiązania. Czy są wspólne?
W październiku ponad 20 samorządów z województwa śląskiego apelowało przed siedzibą NFZ w Katowicach o zmianę zasad finansowania szpitali powiatowych. Dyrektorka śląskiego oddziału funduszu Katarzyna Adamek podkreślała wówczas, że NFZ musi działać w granicach dostępnego budżetu, a jednym ze sposobów poprawy sytuacji placówek powinno być dostosowanie ich kosztów i zasobów do możliwości finansowych systemu.
Wskazywała między innymi na możliwość przekształcania oddziałów wykonujących głównie zabiegi planowe. Również w październiku, podczas Szczytu Szpitali Powiatowych w Warszawie, wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski zapewnił, że resort nie zamierza zamykać żadnego szpitala powiatowego. Podkreślił jednak, że placówki powinny dostosowywać profile działalności do zmieniających się potrzeb demograficznych i epidemiologicznych.
Wśród proponowanych rozwiązań wymienił między innymi:
- rozwój opieki jednodniowej,
- ograniczenie kilkudniowych hospitalizacji na rzecz świadczeń ambulatoryjnych,
- tworzenie powiatowych centrów zdrowia.
Nadzieja na konkretne działania zamiast wielkich reform
Przedstawiciele samorządów i szpitali, w obliczu narastającego kryzysu, domagali się podczas wspomnianego szczytu zmian w finansowaniu świadczeń, pełnego pokrycia kosztów ustawowych podwyżek wynagrodzeń oraz terminowych rozliczeń z NFZ.
Prezes Zarządu Związku Powiatów Polskich Andrzej Płonka kategorycznie podkreślił, że za trudną sytuację finansową placówek odpowiadają decyzje władz centralnych, a nie samorządów czy dyrektorów szpitali. Pozostaje pytanie, czy zapowiadane spotkania i deklaracje przełożą się na konkretne działania, które ulżą przeciążonym szpitalom powiatowym i przede wszystkim - pacjentom.