- Brak codziennej opieki farmaceutycznej na oddziałach intensywnej terapii znacząco zwiększa ryzyko zgonu pacjentów.
- Nowe badanie podkreśla, że specjaliści od farmakoterapii są niezbędni przez całą dobę, siedem dni w tygodniu, aby zapewnić bezpieczeństwo leczenia.
- Mimo kluczowej roli, wielu szpitalom brakuje wyspecjalizowanych farmaceutów, co ma poważne konsekwencje dla zdrowia hospitalizowanych.
Gdy brakuje farmaceuty, ryzyko rośnie
Szpitalne oddziały intensywnej terapii (OIT) to miejsca, gdzie waży się życie pacjentów w najcięższym stanie. Okazuje się, że obecność wyspecjalizowanego farmaceuty na takim oddziale jest absolutnie kluczowa dla ich przeżycia. Naukowcy z University of Georgia (UGA) w USA odkryli, że zaledwie jeden dzień bez opieki farmaceuty na OIT zwiększa ryzyko zgonu pacjenta o dramatyczne 20 procent.
To odkrycie, opublikowane w "CHEST Journal", powinno dać do myślenia kierownictwu szpitali i politykom zdrowotnym, ponieważ pokazuje skalę zagrożenia, gdy zabraknie tego kluczowego ogniwa w zespole medycznym. Farmaceuci specjalizujący się w intensywnej terapii są integralną częścią zespołu ratującego życie. Ich praca polega na dokładnej analizie leków stosowanych u pacjentów, aby zapobiec potencjalnie śmiertelnym interakcjom.
Optymalizują dawkowanie, sugerują inne preparaty, jeśli są bardziej odpowiednie dla danego przypadku, i stanowią ostatnią linię obrony przed tzw. niepożądanymi zdarzeniami lekowymi. Te zdarzenia, choć często mylone z niepożądanymi działaniami leków, każdego roku przyczyniają się do śmierci około 250 tysięcy pacjentów w szpitalach.
Warto pamiętać, że "niepożądane zdarzenie lekowe" to nieoczekiwane, szkodliwe wydarzenie medyczne lub uszczerbek na zdrowiu, który występuje w trakcie stosowania leku, bez względu na to, czy lek jest jego bezpośrednią przyczyną. To szersze pojęcie niż "niepożądane działanie leku", które odnosi się do bezpośredniej reakcji organizmu na preparat.
Badanie potwierdza kluczową rolę farmaceutów
Aby dokładnie zbadać wpływ farmaceutów na wyniki leczenia, naukowcy przeanalizowali dane zebrane od 213 farmaceutów pracujących w 64 szpitalach. Przez 100 kolejnych dni specjaliści przekazywali informacje o swoim obciążeniu pracą i pacjentach, którymi się opiekowali. W ten sposób zebrano dane dotyczące ponad 28 tysięcy pacjentów.
Następnie badacze połączyli te informacje z danymi o stanie zdrowia pacjentów, efektach leczenia i innych istotnych czynnikach. Wyniki były jednoznaczne. Poza wspomnianym 20-procentowym wzrostem ryzyka zgonu, badanie wykazało również, że obciążenie pracą farmaceutów ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo pacjentów.
Ryzyko śmierci pacjenta na OIT wzrasta o 10 procent, gdy jeden farmaceuta opiekuje się więcej niż 15 pacjentami. Co więcej, każdy kolejny pacjent przypadający na jednego farmaceutę zwiększa prawdopodobieństwo zgonu o dodatkowy 1 procent.
Błędy w farmakoterapii kosztują życie
Susan Smith, główna autorka badania i profesor nadzwyczajna UGA, która sama pracuje jako farmaceutka kliniczna na oddziale intensywnej terapii, podkreśla powagę sytuacji. - "Pacjenci w stanie krytycznym doświadczają średnio 1,7 błędu medycznego dziennie, a blisko 80 procent poważnych błędów wynika z nieprawidłowości związanych z farmakoterapią" - powiedziała Susan Smith. - "Kompleksowe zarządzanie farmakoterapią zapewniane przez farmaceutów ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania leków".
Dotychczasowe badania wskazywały na korzyści płynące z obecności farmaceutów na OIT, jednak to najnowsze badanie idzie o krok dalej. - "Jest to jednak pierwsza publikacja, która dowodzi, że obecność farmaceutów na OIT jest niezbędna każdego dnia - siedem dni w tygodniu, przez cały rok" - podkreśliła Smith.
Andrea Sikora, starsza autorka badania i profesor nadzwyczajna na University of Colorado Anschutz, dodała, że wyniki te mogą bezpośrednio wpłynąć na opiekę na oddziałach intensywnej terapii, uwypuklając, jak ważny jest udział farmaceutów klinicznych w procesie farmakoterapii przez cały okres pobytu pacjenta na oddziale.
Wyzwania i oszczędności
Mimo tak istotnej roli, najnowsze badania ujawniają niepokojącą rzeczywistość. Choć większość szpitali zatrudnia farmaceutów specjalizujących się w intensywnej terapii, około jedna trzecia placówek nadal tego nie robi. Nawet tam, gdzie farmaceuci są obecni, ich praca często ogranicza się jedynie do dni powszednich i porannych zmian, co oznacza, że pacjenci są pozbawieni ich wsparcia w kluczowych momentach.
W obliczu kurczących się budżetów szpitalnych, zapewnienie całodobowej dostępności farmaceuty na oddziale intensywnej terapii nie zawsze jest traktowane jako priorytet. Autorzy badania przekonują jednak, że włączenie farmaceutów do zespołu mogłoby przynieść długofalowe oszczędności. Skrócony czas hospitalizacji i mniejsza konieczność stosowania kosztownych procedur podtrzymujących życie ostatecznie obniżyłyby wydatki.
Mojdeh Heavner, członkini zespołu kierującego badaniem i profesor University of Maryland, na co dzień styka się z tymi wyzwaniami. - "Na własne oczy widziałam, jakie konsekwencje niesie ze sobą obecność - lub jej brak - wyspecjalizowanych farmaceutów przy łóżku pacjenta na oddziale intensywnej terapii" - zaznaczyła Heavner. - "Wyniki te potwierdzają, że obecność farmaceuty na OIT to nie tylko kwestia obsady kadrowej - to sprawa dotycząca bezpieczeństwa i przeżywalności pacjentów.
Odkryliśmy wyraźny związek między obciążeniem pracą farmaceutów a śmiertelnością pacjentów. Mamy nadzieję, że te dane pomogą kierownictwu szpitali w pozyskiwaniu zasobów niezbędnych do tego, aby pacjenci mieli dostęp do specjalistycznej wiedzy farmaceutycznej przez cały czas pobytu na oddziale intensywnej terapii".
