- Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie ważnych zmian w systemie opieki psychiatrycznej dla dorosłych.
- Centra Zdrowia Psychicznego (CZP), działające od lat w ramach pilotażu, mają stać się stałym elementem systemu leczenia w całej Polsce.
- Resort rozważa wprowadzenie okresu przejściowego, który ma zapewnić płynne wdrożenie reformy, mimo wcześniejszych zapowiedzi o pełnym wejściu w życie nowych regulacji już od stycznia.
Ważne decyzje w opiece psychiatrycznej: zarządzenie NFZ i okres przejściowy
Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) planuje wydanie zarządzenia dotyczącego Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP) na początek listopada tego roku. To kluczowy krok w reformie psychiatrii dorosłych, która ma na celu wprowadzenie CZP jako rozwiązania systemowego. Pierwotnie centra miały zacząć funkcjonować w nowym modelu od stycznia 2027 roku, jednak resort analizuje możliwość wprowadzenia okresu przejściowego.
Ta zmiana ma znaczenie dla tysięcy pacjentów korzystających z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej, zapewniając im stabilność dostępu do opieki. Decyzja o ewentualnym okresie przejściowym wynika z troski o pacjentów. Zbyt szybkie wprowadzenie zmian mogłoby wywołać niepotrzebny lęk lub pogorszyć ich stan zdrowia.
Proces zakończenia pilotażu i przejścia CZP do systemowego funkcjonowania jest realizowany, a Ministerstwo Zdrowia deklaruje gotowość do przeprowadzenia tej transformacji. Jednocześnie resort pozostaje otwarty na głosy pacjentów, organizacji pacjenckich oraz placówek medycznych, które zgłaszały prośby o elastyczniejsze terminy wdrożenia reformy.
Centra Zdrowia Psychicznego: model blisko pacjenta
Centra Zdrowia Psychicznego działają w Polsce już od ośmiu lat w ramach programu pilotażowego, który był kilkakrotnie przedłużany. Ich głównym celem jest wdrożenie modelu psychiatrii środowiskowej. Oznacza to zapewnienie pacjentom łatwego dostępu do różnorodnych form pomocy psychologicznej i psychiatrycznej blisko miejsca ich zamieszkania.
Ideą CZP jest odejście od tak zwanego "modelu azylowego", który koncentruje się na długoterminowych hospitalizacjach. W nowym podejściu leczenie szpitalne ma być możliwie krótkie i stosowane tylko w sytuacjach, które naprawdę wymagają takiej interwencji. Obecnie program pilotażowy obejmuje około 49 procent dorosłej populacji Polski, co oznacza, że niemal co druga dorosła osoba ma możliwość skorzystania z pomocy CZP w swojej okolicy.
Docelowo Centra Zdrowia Psychicznego mają działać na terenie całego kraju, oferując szeroki zakres usług, w tym:
- świadczenia dzienne
- świadczenia ambulatoryjne
- świadczenia środowiskowe
- świadczenia stacjonarne, w tym w całodobowej izbie przyjęć
Kluczowe kroki prawne na drodze do reformy
Przejście Centrów Zdrowia Psychicznego do statusu rozwiązania systemowego wymagało szeregu zmian prawnych. Zasadniczy akt prawny, czyli rozporządzenie z wykazem świadczeń gwarantowanych realizowanych w CZP, został opublikowany na początku października w Dzienniku Ustaw. To on określa, jakie usługi medyczne będą oferowane w ramach CZP.
Ponadto, 27 października ukazało się rozporządzenie w sprawie kryteriów wyboru ofert, które jest niezbędne do przeprowadzania przez Narodowy Fundusz Zdrowia postępowań konkursowych dla placówek chcących świadczyć usługi w ramach CZP. Dodatkowo NFZ otrzymał rekomendacje od Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, przekazane Funduszowi 12 października.
Co mówi Ministerstwo Zdrowia o przyszłości CZP?
Katarzyna Kopeć-Ziemczyk, dyrektorka Biura Komunikacji Ministerstwa Zdrowia, podkreśla, że resort jest gotowy do przeprowadzenia tej ważnej zmiany. - Wydanie zarządzenia prezesa NFZ dotyczącego Centrów Zdrowia Psychicznego planowane jest na początek listopada bieżącego roku - powiedziała Kopeć-Ziemczyk. - Wówczas resort planuje także kolejne spotkanie z realizatorami, tak aby mogli zadać wszystkie pytania bezpośrednio Narodowemu Funduszowi Zdrowia i otrzymać pełną informację dotyczącą uruchomienia CZP w nowym modelu.
Dyrektorka zaznaczyła, że proces zakończenia pilotażu i przejścia do systemowego funkcjonowania Centrów Zdrowia Psychicznego jest realizowany. - Jednocześnie pozostajemy w otwartości na głosy pacjentów, organizacji pacjenckich i realizatorów, które kierowały do nas prośby związane z terminem wprowadzenia zmian - dodała Kopeć-Ziemczyk. - Obecnie analizujemy możliwość wdrożenia okresu przejściowego na pierwszy kwartał 2027 roku.
Nie oznacza to jednak odejścia od reformy. Okres przejściowy, jak wyjaśnia Kopeć-Ziemczyk, jest podyktowany przede wszystkim troską o pacjentów, u których zbyt szybka zmiana mogłaby wywołać niepotrzebny lęk lub pogorszyć ich stan zdrowia.
Dostęp do pomocy: jak CZP obejmą całą Polskę?
Działające obecnie Centra Zdrowia Psychicznego obejmują opieką wybrane tereny. Każda dorosła osoba mieszkająca na obszarze objętym działaniem CZP może otrzymać pomoc dostosowaną do jej indywidualnych potrzeb. Docelowo centra mają objąć całe terytorium kraju, stopniowo zwiększając dostęp do specjalistycznej opieki.
Przyjęto podejście stopniowe, zakładające, że w pierwszym roku okresu przejściowego model Centrów Zdrowia Psychicznego obejmie około 15 procent populacji pozostającej dotychczas poza pilotażem. W drugim roku ten proces również obejmie kolejne 15 procent populacji.
Ostatecznie, w trzecim roku, proces obejmowania populacji zostanie zakończony poprzez włączenie pozostałych około 21 procent dorosłych Polaków, zapewniając ogólnopolski dostęp do nowoczesnej opieki psychiatrycznej.
